Satranç oynayan herkes gösterişli hamleleri sever. Şah çekmeler, taş kazançları, beklenmedik fedalar ve seyircileri hayran bırakan kombinasyonlar... Bunlar oyunun görünen yüzüdür. Oysa güçlü oyuncular bilir ki birçok partinin kaderini belirleyen hamleler, alkış almayan, dikkat çekmeyen ve ilk bakışta sıradan görünen hamlelerdir. Satranç dilinde bunlara “sessiz hamle” denir. Sessiz hamle, doğrudan bir tehdit oluşturmayan, taş kazanmayan ve rakibi hemen zor durumda bırakmayan hamledir. Ancak görünürdeki sakinliğinin altında büyük bir düşünce, derin bir plan ve uzun vadeli bir amaç saklıdır. Usta oyuncular bazen en etkili saldırılarını böyle hamlelerle hazırlarlar. Rakip henüz tehlikeyi fark etmeden taşlar uygun karelere yerleşir, savunma hatları güçlenir ve doğru an beklendiği için saldırı çok daha güçlü gelir.
Hayat da biraz böyledir. Günümüzde dikkat çeken insanlar daha görünür durumda. Sosyal medyada sürekli konuşanlar, yaptıklarını sürekli anlatanlar ve başarılarını her fırsatta sergileyenler daha çok fark ediliyor. Fakat hayatın gerçek kazananlarına baktığımızda çoğu zaman farklı bir tablo görürüz. Büyük başarıların arkasında genellikle sessiz insanlar vardır. Gösterişten uzak, işine odaklanan, sürekli konuşmak yerine sürekli çalışan insanlar... Bir ağacın büyümesini düşünelim. Toprağın altında kökler sessizce gelişirken dışarıdan bakan biri hiçbir şey olmadığını sanabilir. Oysa görünmeyen o süreç, ağacın geleceğini belirlemektedir. Kökler yeterince güçlenmeden yükselen bir ağaç ilk fırtınada devrilir. İnsan hayatında da durum farklı değildir. Karakter, bilgi, deneyim ve sabır çoğu zaman sessiz dönemlerde gelişir.
Satrançta birçok oyuncu hemen sonuç almak ister. Rakibe saldırmak, mat etmek, kazandığını göstermek ister. Bu nedenle hazırlık yapmadan saldırıya geçer. Ancak çoğu zaman başarısız olur. Çünkü sağlam bir planın yerini acelecilik almıştır. Oysa usta oyuncu bekler. Taşlarını geliştirir. Konumunu iyileştirir. Doğru zamanı kollar. Dışarıdan bakıldığında hiçbir şey yapmıyor gibi görünse de aslında zaferin temelini atmaktadır. Hayatta da sabırla çalışan insanlar bazen yanlış anlaşılır. Sessizlikleri ilgisizlik sanılır. Mütevazılıkları çekingenlik olarak görülür. Gösteriş yapmamaları yetersizlik zannedilir. Ancak zaman geçtikçe ortaya çıkan sonuçlar, yapılan sessiz çalışmaların değerini gösterir. Bir satranç antrenörü olarak yıllar boyunca yüzlerce çocukla çalışma fırsatı buldum. En hızlı gelişen öğrencilerin her zaman en çok konuşanlar olmadığını gördüm. Bazen köşede sessizce oturan bir çocuk, diğerlerinden daha dikkatli dinler, daha çok düşünür ve daha çok çalışır. Turnuva günü geldiğinde ise herkesin önüne geçebilir. Çünkü gelişim çoğu zaman sessiz gerçekleşir. Sessiz insanların bir başka özelliği de dinlemeyi bilmeleridir. Günümüzde insanlar konuşmak için fırsat arıyor; anlamak için değil. Oysa hem satrançta hem hayatta doğru karar verebilmek için önce durup gözlemlemek gerekir. Bir oyuncu rakibinin planını anlamadan doğru hamleyi bulamaz. Bir insan da çevresini anlamadan doğru kararlar veremez. Bu nedenle sessizlik bazen güçsüzlük değil, bilgeliktir. Elbette sessizlik her zaman doğru değildir. Gerektiğinde konuşmak, hakkını savunmak ve düşüncelerini ifade etmek de önemlidir. Ancak sessiz insanlarla gürültülü insanlar arasındaki temel fark şudur: Gürültülü insanlar dikkat çekmeye çalışır, sessiz insanlar değer üretmeye çalışır.
Satranç tahtasında oyunu değiştiren hamleler bazen en sessiz olanlardır. Seyirciler o an fark etmez. Rakip bile önemsemez. Fakat birkaç hamle sonra herkes o küçük hamlenin ne kadar büyük bir fikrin parçası olduğunu anlar. Hayatta da böyledir. İnsanların görmediği emekler, duyulmamış mücadeleler ve sessizce verilen çabalar bir gün meyvesini verir. Belki de bu yüzden hem satrançta hem hayatta her zaman en yüksek sesi çıkaranlar değil, doğru zamanda doğru hamleyi yapanlar kazanır. Çünkü gerçek güç çoğu zaman gürültüde değil, sessizliğin içinde saklıdır.
